Skip links

Wat je nog niet wist over een burn-out

Eén van de grote voordelen aan mijn job – ik kan van overal werken zolang ik wifi heb – is dat ik mijn thuiswerkdagen geregeld begin met een verse muntthee en homemade granola in de leuke koffiebar aan de school van de kinderen, meestal in het gezelschap van andere thuiswerkende mama’s of lokale middenstanders die pas tegen 10 uur de deur van hun winkeltje opendoen.

En zo zat ik vorige week te ontbijten met Kim, een ex-klasgenootje die onlangs een winkel opende hier in de buurt. Haar grote droom was eindelijk uitgekomen, vertelde ze me. Ze ging helemaal voor haar nieuwe zaak, dit was wat ze altijd al had willen doen. Alleen haar lichaam liet het afweten. Ze kreeg twee kinderen op korte tijd, begon snel weer te werken na de bevalling (zo’n winkel sluit je geen 15 weken, helaas) en had nu last van een chronische maag-darmontsteking en alarmerende bloedwaarden die aangaven dat ze ‘op de rand van de uitputting’ stond, aldus de dokters. Maar, zo vertelde ze me, “ik voel me helemaal niet zo, ik ben helemaal niet moe”.

Wat ze zei, klonk als een typisch verhaal van veel mensen met een nakende burn-out. Nee, ze werken zich niet per se dood, ze kloppen geen 60 werkuren per week. En nee, ze hebben niet per se een veeleisende baas of te weinig collega’s om de boel draaiende te houden. En toch zegt hun lichaam dat het vijf voor twaalf is, dat de rek er bijna uit is. Hoe komt dat dan?

Een burn-out overkomt ook mensen met een ‘makkelijke’ job
Mensen associëren een burn-out met uitgebluste leerkrachten die liever thuis zitten dan voor de klas staan, maar dat is verkeerd. Een burn-out kan iedereen overkomen, ook als je een job hebt die je doodgraag doet en die op het eerste gezicht niet al te veel van je vraagt. Een burn-out betekent kortweg dat je lichaam letterlijk óp is. Het licht gaat uit, zo simpel is het. Verhalen van mensen die op een ochtend amper nog hun bed uit geraken, die zelfs simpele dingen als koffie maken, kinderen aankleden en mails beantwoorden niet meer kunnen. Je stopt met functioneren omdat je lichaam aan het einde van z’n Latijn is. En dat kan veel oorzaken hebben – klassiekers als te veel werk en een veeleisende baas, maar een verlammende drang naar perfectionisme, faalangst, te veel piekeren en niet kunnen loslaten, slaapproblemen... In al die gevallen is het stresshormoon cortisol in je lijf véél te hoog en daalt het niet meer na de werkuren. Je rekt en strekt je lichaam, je denkt ‘ca va, dit lukt me wel, ik voel me sterk genoeg, dit is toch het leven dat ik altijd wilde?’. Tot op een dag de elastiek knapt.

Het zit niet tussen je oren
Je lichaam zal het aangeven: dit lijf is op, zoals bij vriendin Kim bijna het geval is. Chronische ontstekingen, uitputtingssignalen, hartkloppingen… Heel wat mensen met chronische pijn en fibromyalgie zullen zeggen dat ze meerdere waarschuwingen hebben gekregen dat hun lichaam niet meekon met het hoge tempo van leven en werken. Maar ach, iedereen is weleens moe, en straks is het weer vakantie. Maar twee weken ertussenuit volstaan zelden om je stressniveau naar beneden te halen. Ik las dat Gert Verhulst weleens op de rand van een burn-out gestaan heeft en na veertien dagen herbronnen weer aan de slag was, maar dat kan alleen als je het nadien ook anders aanpakt dan ervoor. En niet niet iedereen klaart dat klusje door zich even af te zonderen. Net zo goed zijn er mensen die een jaar thuis zitten met spierpijn, hoofdpijn en misselijkheid, voor wie het al een overwinning is om brood te gaan halen. En nee, die mensen zijn niet lui en spelen geen komedie. Hoelang je erover doet, heeft te maken met je veerkracht en de mate waarin je lichaam uitgeput is. Er is een groot verschil tussen op tijd de signalen herkennen en actie ondernemen of jarenlang doorgaan tot het licht uitgaat.

Het hoeft je geen tweede keer te overkomen
Wat mensen met een burn-out bijna allemaal gemeen hebben, is hun drang naar perfectionisme. Niet kunnen loslaten en delegeren, willen uitblinken in alles wat ze doen – op het werk én thuis. Ik denk dat dát de oorzaak is van een burn-out, veel meer dan wie je baas is of wat voor werk je doet. Als je dag en nacht scherp staat om de beste resultaten af te leveren, put je je lichaam uit. Dus dat perfectionisme aanpakken, lijkt me de eerste stap om je burn-out te voorkomen en te genezen. Vrijer en relaxter in het leven staan en ervoor zorgen dat je lichaam tot rust komt door te bewegen, infraroodsauna, yoga, meditatie… alles wat de stresshormonen in je lichaam écht doen zakken. Als je dat kunt, ben je al een heel eind op weg en kun je een burn-out detecteren en ervan herstellen zonder dat het al te veel sporen nalaat – if anything leer je er alleen maar van. “Er bestaat geen perfectie, alleen het leven”, schreef de Tsjechische auteur Milan Kundera ooit. En dat is prima.

 

Wil je op de hoogte blijven van de blog artikels? Schrijf je in op de mailinglijst en ontvang de laatste artikels in je mailbox.