Skip links

Chronische pijn: kun je ertegen vechten?

Enkele weken geleden verklaarde popster Justin Bieber op Instagram dat hij lijdt aan de ziekte van Lyme. “Wie denkt dat ik aan de drugs zit… ik heb de ziekte van Lyme. Maar ik kom terug, sterker dan ooit.” Lyme is een vreselijke ziekte die je krijgt na een beet van een teek die drager is van de Borrelia burgdorferi-bacterie. Als je de besmetting niet (snel genoeg) behandelt, kun je – vaak pas jaren later – te kampen krijgen met chronische pijn aan spieren en gewrichten, extreme vermoeidheid, zware concentratieproblemen. Antibiotica helpt dan niet meer, de ziekte heeft je lichaam te zeer aangetast.

Gezondheid kun je niet kopen

Wat me altijd opvalt wanneer bekende mensen vertellen dat ze aan chronische pijn lijden, is de wilskracht die ze daartegenover zetten. ‘I’ll be back’, zegt Bieber. Alsof succesvolle, rijke mensen méér kans hebben op een gezond leven, meer recht ook. Biebers klachten zijn het gevolg van onherstelbare schade veroorzaakt door de Lyme-infectie. Zijn cellen en immuunsysteem zijn voorgoed aangetast. Soms is er nog een vorm van herstel mogelijk via (peperdure) experimentele behandelingen, maar het is nog maar de vraag of die aanslaan. Ik vind veerkracht een heel mooie eigenschap in het leven, maar zijn boodschap wekt de foute indruk je elke tegenslag kunt overwinnen als je maar hard genoeg vecht, ook chronische pijn. Gezondheid kun je niet afdwingen, hoeveel miljoenen dollars je ook op je rekening hebt staan.

Niet vechten, wel aanvaarden

Vechten heeft immers geen succes op slagen. Er zijn mensen die elke dag met chronische pijn geconfronteerd worden, en die hun levenskwaliteit maar voelden toenemen op het moment dat ze stopten met zich ertegen te verzetten. “I’ll be back” is helaas vaak een illusie wanneer het gaat over leven met en na chronische pijn. Niks wordt weer zoals vroeger, je wordt nooit meer de oude. In het beste geval komt er een versie 2.0 van jezelf. Een die nog kan genieten van kleine dingen in het leven, die meer dan ooit de waarde inziet van liefde, vriendschap, warmte. Maar leven met chronische pijn is geen walk in the park waar je op het einde van de rit gewoon weer de draad oppikt.

De maakbaarheid van geluk

Meer dan ooit leven we in een wereld waarin geluk wordt voorgesteld als iets maakbaars. ‘Als je maar hard genoeg je best doet, als je maar lang genoeg vecht tegen pijn, dan ligt geluk voor het grijpen’. Maar dat is niet zo. Geluk is niet maakbaar, je moet gewoon geluk hebben met geluk. Geluk dat je gespaard blijft van een dwaze tekenbeet die besmet bleek, van een noodlottige val van een ladder waardoor je een zenuw in je rug raakt, van een dom ongeluk waardoor je veroordeeld bent tot een leven met chronische pijn.

Elke dag pijn

Eva Daeleman vertelde gisteren op Instagram dat ze klaar is met de goednieuwsshow over haar leven. Ze heeft regelmatig paniekaanvallen en kampt met posttraumatische stress na de bomaanslagen op Zaventem. “Ik draag een zware emotionele rugzak met me mee, waar ik het laatste jaar keihard aan gewerkt heb om die leeg te maken. Daardoor doet mijn lichaam elke dag pijn”, schrijft ze. Ze traint haar geluksspier, want ja, geluk is inderdaad een spier die je kunt trainen met bepaalde oefeningen – mediatie, yoga, dankbaarheidslijstjes etc. Maar dat weerhoudt haar niet van emotionele en fysieke pijn. Het ene sluit het andere niet uit; je kunt én een mooi leven lijden én chronische pijn hebben. De voorwaarde om die twee te verwelkomen, is niet per se vechten. Het is eerder leren meegaan met de golven van het leven. Je net níét verzetten tegen wat er komt. Eva was op de verkeerde dag – 22 maart 2016 – op de verkeerde plek – de luchthaven van Zaventem. Ze heeft gelopen voor haar leven, en je kunt dankbaar zijn dat je er nog bént, maar tegelijk kan je hele lijf mentaal en fysiek de gevolgen dragen van zo’n trauma.

Zoeken naar klaarheid

Dat dus niemand zegt dat vechten tegen pijn dé oplossing is. Zoeken vind ik een beter woord. Naar een oplossing, in de eerste plaats. Want vaak zijn er manieren om de pijn te verzachten, of waardevolle pistes die het proberen waard zijn. Ik herinner me het wonderlijke verhaal van Corinne, die dankzij haar infraroodsauna, een detox-kuur en dieet van haar fibromyalgieklachten verlost raakte. Maar ook zoeken naar aanvaarden, een manier om het leven te verwelkomen zoals het komt. ‘De kunst is zo te leven dat het je overkomt, die klaarheid, af en toe’, schreef Martin Bril. En zo is het maar net.

Wil je op de hoogte blijven van de blog artikels? Schrijf je in op de mailinglijst en ontvang de laatste artikels in je mailbox.